CARA MENULIS EJAAN BAHASA MADURA YANG BENAR

CARAÈPON NYERRAT TOLÈSAN BHÂSA MADHURÂ

Kabid ḍhimèn kantos samangkèn ghi’ bânnya’ rèng Madhurâ, saè ngangoḍâdhân otabâèpon rèng seppo sè sala ḍâlem nolès tolèsan bhâsa Madhurâ. Saè bânnya’ èpangghi’i è bânner, sorat onjhângan, tolèsan è motor (mobil), media sosial akadhi fb, WA, IG, tor salaènnèpon.  Parkara ka’ḍinto tanto andhâddhiyâghi rassa toḍus manabi rèng Madhurâ ta’ onèng nolès tolèsan bhâsa madhurâ sè lerres. Pramèla ḍâri ka’ḍinto, bhâdhân kaulâ sa’at samangkèn bhâḍhi ngatorraghi jhâjhârbâ’ân anglèbâdhi tolèsan sè sakonè’ ka’ḍinto ngèngèngè caraèpon nyerrat tolèsan bhâsa Madhurâ.

Manabi bhâḍhi nyerrat tolèsan bhâsa madhurâ langkong ḍhimèn kodhu ngaghâli/onèng ḍâ' macemmèpon aksara bhâsa madhurâ. Mèlaèpon, nyara kaghâli jhâjhârbâ’ân è bâbâ ka’ḍinto.

Macemma Aksara

Aksara bâḍâ 2 macem:

1.       Konsonan

2.       Vokal

 

KONSONAN

Konsonan bâḍâ 2 macem:

1. Konsonan alos

    a. Konsonan alos ḍhâmmang: b, ḍ, g, j, d

        Contona:

sabâ, bikan, sabu, bâḍâ, manḍi, aḍu, gâgâ’, rogi, rajâ, pejji, juju’, dâbâk, dibâ’, dumeng.

    b. Konsonan alos berrâ’: bh, ḍh, gh, jh, dh

        Contona:

sabbhâr, bhirta’, bhubhâr, ḍhâḍhâ, panḍhi, ḍhukon, ghângan, soghi, ghuru, jhâpa, jhilâ, jhujjhu, dhâlika, dhina, dhisa

2. Konsonan Tajhem

    c, k, m, n, p, t, s, th

    Contona:

maca, coco, cèlo’, kala’, kerrè, koko, maso’, mènta, molè, nabâr, nèser, noro’, pako, pèlè, poco’, takèr, tèkos, tolès, sassa, sosso’, sèbâ’, kattha, masthè, kathomo.

3. Konsonan Marḍuwânè

    w, l, r, y

    Contona:

nyorowa                         nengghuwâ

                      sala                                   bhâlâ

                      ra-kara                            gherrâ

                      anapèya                           ghâbâyyâ

VOKAL

1. Vokal tajhem: a, è, o 

    Contona: mara, sèrè, kombi’, kapè, kèkèr, solo.

2. Vokal alos: â, i, u

    Contona: bâjâ, ghâmpang,  ghârbhu, manḍi, bujâ, billâ.

3. Vokal buwi: e

    Contona: semma’, leppet, lemper, malem, lekkas.

4. Vokal mèrèng: è, i, o,

    Contona: tèotè, settir, soto.

5. Vokal sengseng : a

    Contona: aèng, na’as.

 

Gher-ogher/ Rumus Nyerrat Tolèsan Bhâsa Madhurâ:

Konsonan tajhem +  vokal tajhem

Konsonan alos    +     vokal alos

  

Mènangka bhuktè:

ḍhuḍhit                           

= ḍh konsonan alos, u vokal alos, ḍh konsonan , i vokal  alos

bhâjâ                               

= bh konsonan alos berrâ’, â vokal alos, j konsonan alos ḍhâmmang, i vokal alos

ta’al                                   

= t konsonan tajhem, a vokal tajhem, a vokal tajhem, l konsonan marḍuwânè

mènangan                   

 = m konsonan tajhem, è vokal tajhem, n konsonan tajhem, a vokal tajhem, ng konsonan tajhem, a vokal tajhem, n vokal tajhem.

Manabi bâḍâ:

konsona alos + vokal tajhem

konsonan tajhem    +    vokal alos

Tanḍhâna oca’ kasebbhut bânnè oca’ madhurâ sokkla, nangèng oca’ manca.

Contona: sepatu, kulkas, dokter,

Sepatu = t konsonan tajhem, u vokal alos,

kulkas = k konsonan tajhem, u vokal alos, 

dokter= d konsonan alos, o vokal tajhem

                            

Parlo èkaghâli…….!

Neng bhâsa madhurâ è panotobbhâ oca’ taḍâ’ aksara h, tor e.

Ompama:             kaulâ bânnè kaule

                               sadhâjâ bânnè sadhâjâh

                               saka’ḍinto bânnè saka’ḍintoh

                               Madhurâ bannè Madhure

 

PEDOMAN UMUM EJAAN BAHASA MADURA YANG DISEMPURNAKAN èyatorè pècè' è ka'ḍinto!

VIDEO  JHÂJHÂRBÂ'ÂN CARAÈPON NYERRAT TOLÈSAN BHÂSA MADHUR èyatorè pècè' è ka'ḍinto!

 

 

OJHUNG

            Polo Madhurâ pajhat soghi kalabân kabhuḍhâjân-kabhuḍâjhânnèpon. Nangèng cè’ èmanna, sa’at samangkèn ampon rempèk ghumbing, ngalotor ghân sasowèp amarghâ bânnya’na kabhuḍhâjân-kabhuḍhâjân manca sè ampon maso’ ḍâ’ Madhurâ. Sa’at samangkèn bânnya’ orèng Madhurâ kong-langkong para ngangoḍâdhân ampon ta’ ngaghâli otâbâèpon ta’ onèng jhughân ta’ parduli ḍâ’ kabhuḍhâjân Madhurâ amarghâ ampon kasemsem, ghumeccer ḍâ’ kabhuḍhâjân manca sè ampon ta’sorop otabâèpon ta’ cocok sareng tèn-atènna orèng Madhura.   

     (Foto Ojhung neng Dhisa Topotè Lao’ Kacamadhân Topotè Songennep)     

             Sala sèttong kabhuḍhâjân sè bâḍâ neng Madhurâ kong-langkong neng Songennep èngghi kaḍinto kabhuḍhâjân ojhung. Bâḍâ sè nyambhât sennè tradisi ojhung. Asal mowasal bâḍâna sennè tradisi ojhung èngghi ka’ḍinto è jhâman ḍhimèn nalèka neng Kacamadhân Topotè Kabupaten Songennep katèbhânan nèmor sè cè’ abiddhâ (kemarau panjang) sè kantos andhâddhiyâghi somor-somor taḍâ’ aèngnga otabâ ngorangè sombherrèpon. Kabâḍâ’ân sè saka’ḍinto nombuwâghi rassa kobâtèr mongghu maghârsarè’èpon. Amarghâ manabi kakorangan aèng, maghârsarè ta’ bisa kaangghuy men-tamennan otabâ atanè, akadhi namen jhâghung sareng salaènnèpon. Pramèla, maghârsarè pas mabâḍâ rokadhân/ salameddhân sè aropa upacara ritual èngghi ka’ḍinto ojhung, sè tojjhuwânnèpon kaangghuy ngarep tor nyo’on ḍâ’ Ghustè Allah nyopprè èparèngè toronna ojhân.

            Ojhung èngghi ka’ḍinto ḍuwâ’ orèng lakè’ sè aperrang/ atanḍing kalabân aghuna’aghi lo-palo/ kol-pokol sè è èbhâḍhi ḍâri manjhâlin (rotan) tor èèrèngè sareng tabbhuwân okol tor kèjhung. Lo-palo kasebbhut ampon èsaḍiyâ’aghi sareng panitia. Orèng sè aojhung ta’ kèngèng abhâkta lo-palo dhibi’. Ḍâlem sennè tradisi ojhung bâḍâ sèttong orèng sè ngator otabâ ngalang orèng sè aojhung èngghi ka’ḍinto sè èsambhât kalabân bhubhuto (wasit). Orèng sè aojhung ngaghem bhukot neng sèraèpon sè èbhâḍhi ḍâri karong (kain goni) sè è ḍâlemmèpon èparèngè jhâlingè kaangghuy mabhângon tor makowat bhukot kasebbhut. Bhukot maksottèpon kaangghuy ngaḍḍhângè sèra ḍâri pokolannèpon moso. Neng astaèpon kantos lengngen kacèrrèpon èbhundhu’ otabâ èparèngè sarong sè tojjhuwânnèpon kaangghuy nangkès pokolannèpon moso.

            Dhinèng gher-ogher otabâ atorannèpon ḍâlem ojhung èngghi ka’ḍinto; Sè kapèng sèttong sabellunnèpon amaèn ojhung, orèng sè amaèna èghânḍhing langkong ḍhimèn. Maksottèpon èghânḍhing èngghi ka’ḍinto tèngghina otabâ rajâna orèngnga èghânḍhing/ èokor, kodhu samè. Manabi atèngghiyân sèttong, ta’ dhâddhi aojhung. Nangèng manabi sè akènè’an bângal tor samè saroju’, èterrossaghi aojhung. Parkara sè saka’ḍinto nanḍhâ’aghi jhâ’ è ḍâlem ojhung ka’ḍinto taḍâ’ paksa’an ḍâri pasèra’a bisaos. Orèng sè aojhung ka’ḍinto pajhât kasokanna otabâ kakencengnganna dhibi’. Sè kapèng ḍuwâ’, padhâ/ sokoèpon sè amaèn ta’ kèngèng nèddhâ’ otabâ lèbât ḍâri ellen/ ghâris tengnga. Sè kapèng tello’, padhâ/ soko kangan kodhu bâḍâ è aḍâ’, ta’ kèngèng sè kacèr bâḍâ è aḍâ’.

Orèng sè aojhung ka’ḍinto salaèn ngaddhu kajunèlan nyopprè ta’ ècapo’ pokolannèpon moso jhughan ngaddhu tegghuna kolè’. Pramèla, ḍâlem ojhung ka’ḍinto, orèng sè aojhungâ ta’ bhâi-bhâi. Sadhâjâna samè asaḍiyâ tor asarat ḍâ’ kyaè otabâ ḍhukon, nyarè kategghuwân tor asarat nyopprè abâ’na èparèngè jhâjâ sareng Allah. Dhinèng sè èyangghep mennang ḍâlem amaèn ojhung èngghi ka’ḍinto sè ta’ ècapo’ pokol tor taḍâ’ lampaddhâ pokolan akadhi loka tor bâling otabâ sè ècapo’na asakonè’an ḍâri moso. Ècapo’na pokol otabâ loka sè èbitong namong loka neng bagiyân tengnga/ bâlikat sareng bagiyân ḍâḍâ tor bhâu. Loka sè ghâḍuwân nilai tèngghi mogghu moso èngghi ka’ḍinto loka bâgiyân bâlikat otabâ tengnga.  Dhinèng loka neng lengngen ta’ èbitong. Nangèng manabi è ḍâlem ojhung sala sèttong sè amaèn lo-paloèpon bâḍâ sè ghâgghâr, orèng kasebbhut èangghep kala sanaos ta’ ècapo’ sama sakalè tor  sanaos mosoèpon bânnya’ ècapo’na otabâ bânnya’ lokaèpon.

            Saamponna lastarè aojhung, sè kaḍuwâ asalaman sè nanḍhâ’aghi jhâ’ ḍâlem ojhung ka’ḍinto taḍâ’ panggghâliyân/atè pegghel ḍâ’ moso. Nangèng sè kala loḍhâng pangghâliyân, narèma kakala’annèpon tor ngormat ḍâ’ moso sè mennang. Parkara sè saka’ḍinto sorop/ cocok sareng ma’na pasemmon/ filosofièpon, èngghi ka’ḍinto ojhung sè lo-paloèpon/ kol-pokollèpon ḍâri manjhâlin sè ghâḍuwân maksod  èngghi ka’ḍinto; ojhung artè’èpon ujung. Manjhâlin artè’èpon menjalin. Manabi èrangkep ma’na/ artè passemmon sè ḍâḍuwâ’ èngghi ka’ḍinto ujung-ujungnya saling menjalin hubungan sè saè. Sanaos ampon amoso nalèka aojhung, samè anapso otabâ pegghel, nangèng sa’amponna lastarè amaèn ojhung sè kaḍuwâ taḍâ’ rassa pegghel otabâ ta’ narèma. Ma’na filosofièpon sè laèn èngghi ka’ḍinto ghâḍhuwân maksod tor pangarep ḍâ’ sadhâjâ para ngangoḍâdhân nyopprè kowat, bângal, ta’ nyorot ḍâlem gaḍhebbhi moso tor jhâlânnèpon kaoḍi’ân jhughân ta’ ghâmpang pegghâ’ pangarep (putus asa) kaangghuy ngaḍhebbhi sadhâjâ alangan/ rintangan tor paè’ manèssa kaoḍi’ân.   

Ojhung kantos sa’at samangkèn tep-tep èpèyara, èpertè tor èlampa’aghi sareng maghârsarè Madhurâ kong-langkong neng Kacamadhân Topotè Kabupatèn Songennep. Biyâsaèpon èlampa’aghi ojhung nalèka è pongkasan-pongkasannèpon mosèm nèmor otabâèpon para’ mosèm nèmbhârâ’ sè tojjhuwânnèpon tep-tep samè akadhi ḍhimèn èngghi ka’ḍinto nyo’on ḍâ’ Ghustè Allah ḍâtengnga tor lancarra ojhân nyopprè tanè bisa maḍâteng hasèl kalabân saè. Tojjhuwânnèon sè laèn èngghi ka’ḍinto mènangka panglèpor mogghu maghârsarè. Ojhung  biyâsaèpon  èlampa’aghi sanèyap arè Salasa salastrèna asar kantos para’ magzrib tor sè ngoladhi kodhu ngobângè karcès (tiket masuk).

Ka Sorbhâjâ lèbât Taratè

Lamon ampas ampassa pathè

Bhuḍhâjâ Madhurâ torè pertè

Jhâ’ pas dhina nyopprè tep-tep saè

 

Arè Satto mellè ghulâ

Kalepponna kaleppon Ghâppora

Saka’ḍinto tolèsan bhâdhân kaulâ

Korang langkongngèpon nyo’on sapora

Ghâncaran ka'ḍinto onèng èpaterbi' neng Majalah Jokotolè Edisi 19 (Juli - Desember 2017)  Angghidhânnèpon: HARWIYANTO

Sè dhâddhi sombher (referensi) ḍâlem nolès ghâncaran ka'ḍinto: 

1. Moh. Taufik (Budayawan Madura)

2. Buku: Lèbur! Seni Musik dan Pertunjukan dalam Masyarakat Madura  (Helene Bouvier)

3. Para seppo è Kacamadhân Topotè Songennep

Sejarah Kerapan Sapi èyatorè pècè' è ka'ḍinto!

NILAI TES FORMATIF TEMBHÂNG MACAPAT

Nilai tes formatif tembhâng macapat èyatorè pècè' è ka'ḍinto!

PEMBELAJARAN PEMBIASAAN AGHUNA’AGHI BHÂSA MADHURÂ NENG SAKOLA’AN

 PEMBELAJARAN PEMBIASAAN

AGHUNA’AGHI BHÂSA MADHURÂ NENG SAKOLA’AN

HARWIYANTO

Bhâsa Madhurâ aropa’aghi bahasa ibu mongghu maghârsarè Madhurâ. Sè èmaksod bahasa ibu èngghi ka’ḍinto bhâsa sè kabidhân èkaonèngè, èkaollè, tor èyaghem/èyangghuy sareng orèng  Madhurâ ḍâlem aḍhâ-kanḍhâ, tor-mator ḍâ’ sè langkong seppo, tor aḍhâbu ḍâ’ sè langkong anom. Orèng Madhurâ bânnya’ sè nyebbhut Bhâsa Madhurâ kalabân sambhâdhân bhâsa sangkolan (bhâsa sangkolanna embu’), amarghâ bhâsa Madhurâ aropa’aghi bhâsa sè èparèngngaghi rèng seppo ḍâ’ ana’ poto. Bhâsa Madhurâ tamaso’ bhâsa sè rajâ kapèng tello’ sa’amponna Bhâsa Jhâbâ sareng Bhâsa Sondhâ, amarghâ Bhâsa Madhurâ bâḍâ onḍhâghânnèpon tor panotor otabâ sè aghuna’agi Bhâsa Madhurâ bânnya’ tor bâḍâ è man-ka’ḍimman kennengngan, akadhi neng Jhâbâ, Kalimantan, Jakarta, Sorbhâjâ tor salaènnèpon.  

Anḍhâsar ḍâri jhâjhârbâ’ân è attas, maghârsarè madhurâ tamaso’ ngangoḍâdhân kodhuna ngembhâng bhâko, bhunga kalabân bâḍâna Bhasa Madhurâ tor kodhuna ngopènè otabâ mertè bhâsa sangkolan ka’ḍinto. Nangèng kanyata’an sè bâḍâ sa’at samangkèn bânnya’ ngangoḍâdhân tamaso’ rèd-morèd neng Madhurâ sè ampon korang lèbur tor bâḍâ sè ampon ta’ poron ka’angghuy aghuna’aghi Bhâsa Madhurâ kalabân cem-macem sabâb/ alasan, èantaraèpon; toḍus, ta’ gaul, Bhâsa Madhurâ bhâsana orèng dhisa, kurang ngetren, kuno, bânnè bhâsa jaman now,  sareng samcemmèpon. Manabi ampon saka’ḍinto kabâḍâ’ânnèpon kobâtèr è bingkèng arè Bhâsa Madhurâ bhâkal èlang sèrna mosna amarghâ ampon taḍâ’ sè aghuna’aghi. Unesco nyebbhuttaghi langkong ḍâri 6000 bhâsa dâèrah neng dhunnya sè ampon saparo ḍâri ghungghung (jumla) kasebbhut para’ mosna’a/èlanga amarghâ ampon ngabidhi èdhingghâl sareng panotorrèpon/ sè aghuna’aghi. Malar Moghâ Bhâsa Madhurâ ta’ tamaso’ ḍâ’ jumla kasebbhut.  

Kalabân terbi’na Pergub No. 19 Taon 2014 sè awâjibbhâghi Bhâsa Dâèrah (Bhâsa Madhurâ manabi neng Madhurâ) èbulângngaghi neng sakola’an ngabidhi SD kantos SMA/SMK/MA sareng sè sadhârâjhâd aropa’aghi sèttong paparèng sè wâjib èsokkorè mongghu maghârsarè Madhurâ. Amarghâ kalabân bâḍâna Pergub kasebbhut bisa dhâddhi sala sèttong tarèka ka’angghuy ngopènè tor majhurbhu Bhâsa Madhurâ sanaos kantos sa’at samangkèn salagghi’ bâḍâ sakola’an-sakola’an sè ghi’ abâk cengkal ta’ ngalampa’aghi èssè’èpon Pergub kasebbhut èngghi ka’ḍinto ta’ èbulângngaghi neng sakola’annèpon. Bâḍâ jhughân sè èbulângngaghi nangèng namong saejjhâm, ta’ ngèrèng ponapa sè ampon ètantowaghi èngghi ka’ḍinto palèng sakonè’ ḍuejjhâm pangajhârân ḍâlem samènggu.  Manabi bâḍâ sakola’an sè kadhi ka’ḍinto ampon jhârna’ jhâ’ ta’ ngalampa’aghi saloka neng Bhâsa Madhurâ sè monyèna "Bhupa’ Bhâbhu’ Ghuru Rato".   

Nangèng kanyata’an sè bâḍâ sanaos Bhâsa Madhurâ samangkèn ampon èbulângngaghi neng sakola’an ngabidhi SD kantos SMA ghi’ bânnya’ rèd-morèd, saè sè ampon kalowar/lulus otabâ sè salagghi’ asakola, ta’ onèng aghuna’aghi Bhâsa Madhurâ sè lerres tor saè sè sorop kalabân gher-ogher onḍhâgghâ bhâsa. Bânnya’ ngangoḍâdhân sè ta’ onèng abhâsa, sala aghuna’aghi onḍhâgghâ bhâsa, sareng samacemmèpon. Kaḍhâng ḍâ’ sè langkong seppo ta’ abhâsa, kaḍhâng abhâsa ḍâ’ abâ’na dhibi’. Ompamaèpon; Kaulâ ḍâri kantin aḍhâ’âr,  Nyo’ona èdhi kaulâ asennèya, Pa’, Kaulâ ta’ mèyarsa berta/pengumuman, Panjhennengngan ghâḍhuwân steples kaulâ ngènjhâma, Ampon palèmana, Bu?, Compo’na sampèyan è ka’ḍimma? Mayu’ noro’a sèngko’ abherri’â tugas ka pa’ ghuru.  Ḍâlem ra-okara kasebbhut oca’ aḍhâ’âr, asennèya, mèyarsa kalèro amarghâ ca’-oca’ kasebbhut tamaso’ onḍhâk tèngghi. Onḍhâk tèngghi ḍâlem gher-ogher aghuna’aghi onḍhâgghâ bhâsa Madhurâ ta’ kèngèng èyaghem ḍâ’ abâ’ dhibi’, nangèng manabi ḍâ’ abâ’ dhibi’ kodhuna ngaghem onḍhâk tengnga èngghi ka’ḍinto neḍḍhâ, abhânyo, mèreng. Oca’ ghâḍhuwân, palèmana, compo’ kalèro amarghâ onḍhâk tengnga ta’ kèngèng èyaghem ḍâ’ orèng laèn sè langkong seppo sè kodhu èbhâsaè tor èhormadhi. Masthèna ca’-oca’ kasebbhut èghântè onḍhâk tèngghi èngghi ka’ḍinto ngaghungè, bhubhârâ, dhâlemma/ kalongghuwânna. Saka’ḍinto jhughân oca’ ngènjhâma ka’ḍinto kalèro amarghâ ta’ abhâsa ḍâ’ sè langkong seppo, masthèna ngaghem oca’ nyambhudhâ. Jhughân oca’ makompola kalèro amarghâ sè èka-ḍhâkanḍhâ ghuru, masthèna aghuna’aghi oca’ ngatorraghiyâ.  Èstowèpon bânnè namong rèd-morèd sè ta’ onèng tor kaḍhâng kalèro aghuna’aghi Bhâsa Madhurâ, nangèng sanaos rèng seppo bâḍâ sè ghi’ sala aghuna’aghi Bhâsa Madhurâ.

Para ngangoḍâdhân/rèd-morèd  ta’ onèng aghuna’aghi Bhâsa Madhurâ sè lerres tor saè amarghâ pan-saponapan sabâb, èyantaraèpon; sè kapèng sèttong, para rèng seppo neng po’-compo’ ampon korang parduli ḍâ’ Bhâsa Madhurâ, èngghi ka’ḍinto ampon ta’ abulângngaghi tor ta’ mabiyâsa pottra-pottrè’èpon aghuna’aghi Bhâsa Madhurâ. Orèng seppo ampon mabiyâsa pottra-pottrè’èpon aghuna’aghi Bhâsa Inḍonèsia, mala bânnya’ sè ampon mangèrèng kursus pottra-pottrè’èpon ḍâ’ bhâsa manca/bahasa asing. Bhâsa Indonèsia jhughân bhâsa manca bânnè ta’ parlo èbulângngaghi tor èkaonèngè sareng na’-kana’, nangèng  ta’ kodhu ngabuḍiyâghi Bhâsa Madhurâ sè aropa bhâsana dhibi’. Sè kapèng ḍuwâ’ sabâgiyân na’-kana’ oḍi’ neng sakobhengnga orèng sè ta’ aghuna’aghi Bhâsa Madhurâ/faktor lingkungan. Ompamaèpon oḍi’ neng sakobhengnga perumahan, neng perumahan bânnya’ jhughân orèng ḍâri lowar Madhurâ sè apo’-compo’. Manabi kadhi kaḍinto tanto ampon bânnya’ sè ta’ aghuna’aghi Bhâsa Madhurâ, mèlaèpon na’-kana’ sè oḍi’ neng sakobhengnga perumahan ta’ onèng abhâsa Madhurâ sè lerres tor saè. Sè kapèng tello’, bâḍâna kabuḍâjân manca sè maso’ ḍâ’ Madhurâ, saè anglèbâdhi tv, internèt sareng samcemmèpon kantos andhâddhiyâghi na’-kana’ Madhurâ korang lèbur ḍâ’ bhâsana dhibi’. Sè kapèng empa’,  pangajhârân Bhâsa Madhurâ neng sakola’an èbulângngaghi namong ka’angghuy nekkanè tor nyokobhi Pergub sè sè bâḍâ. Ghuruna sabâḍâna jhughân. Ta’ mèkkèrè hasèlla kadhi ponapa sa’amponna èbulângngaghi Bhâsa Madhurâ.  

Para maos kong-langkong ghuru Bhâsa Madhurâ, pajhât lerres pan-saponapan ḍhâbu ḍâri sabâgiyân orèng sè anyata’aghi, na’-kana’ ta’ onèng abhâsa Madhurâ sè lerres tor saè bânnè namong ghuru Bhâsa Madhurâna sè sala. Nangèng bânnya’ sabâb, akadhi sè ampon ka’ator è attas. Laèn ḍâri ka’ḍinto, maghârsarè (salaèn ghuru Bhâsa Madhurâ) ghâḍhuwân angghebbhân tor pamagghi hasèl ta’ hasèlla pangajhârân Bhâsa Madhurâ neng sakola’an salaèn ètèngalè ḍâri tèngka lako/ tatakramaèpon jhughân ètèngalè ḍâri bhâsaèpon. Manabi na’-kana’ sa’amponna kalowar asakola ta’ onèng abhâsa Madhurâ sè lerres tor saè tanto sè èsala’aghi ghuru Bhâsa Madhurâna, èyangghep pangajhârân Bhâsa Madhurâ neng sakola’an taḍâ’ hasèlla tor ta’ aghuna. Orèng pas aḍhâbu, "Ma’ cè’ cangkolangnga na’-kana’ jârèya, ta’ tao abhâsa. Apa ghunana ajhâr Bhâsa Madhurâ è sakola’anna, sapa ghuruna?"  Nangèng manabi na’-kana’ kalowar asakola ampon junèl abhâsa Madhurâ tanto pangajhârân Bhâsa Madhurâ neng sakola’an èyangghep aghuna/ berhasil.

Pramèla ḍâri ka’ḍinto, sadhâjâ ghuru sè molangngaghi Bhâsa Madhurâ neng sakola’an tanto kodhu ongghu-ongghu ngaghâli otabâèpon mèkkèrè kadhi ponapa tarèkaèpon nyopprè pangajhârân Bhâsa Madhurâ èsambhât aghuna/ berhasil sareng maghârsarè. Kodhu ongghu-ongghu ma’andhreng maloros nèyat ka’angghuy majhurbhu Bhâsa Madhurâ. ca’èpon rèng Madhurâ, "San-mèsan bâcca manḍi sakalè." Rè-karè jhumenneng tor ngastanè Bhâsa Madhurâ ngèrèng jhâ’ sa-ngasaè, jhâ’ ghung-nangghung, pasèpa’ sakalè. Serrèng bhâdhân kaulâ mator ngèngèngè kamalaradhân ka’angghuy ngajhârrâghi onḍhâgghâ bhâsa neng sakola’an tor nyo’on pamangghi neng pan-saponapan papangghiyân akadhi workshoop sè èlampa’aghi neng provinsi. Nangèng taḍâ’ jâwâbhân sè mamasthè kadhi ponapa tarèkaèpon ka’angghuy majunèl morèd aghuna’aghi Bhâsa Madhurâ. Jâwâbhânnèpon masthè akadhi biyâsa-biyâsaèpon, akadhi ngalampa’aghi mètode simulasi, bermain peran, pendekatan Modeling The Way (abhâḍhi conto praktèk), malerres tor aghuna’aghi media sè makapèncot ka’angghuy ajhâr ḍâ’ morèd, sareng samcemmèpon.

Bâḍâ sèttong tarèka sè mètorot pamangghi bhâdhân kaulâ saè tor bisa dhâddhi lantaran ka’angghuy majunèl rèd-morèd aguna’aghi Bhâsa Madhurâ, èngghi ka’ḍinto ngalampa’aghi pemebelajaran pembiasaan neng sakola’an. Pembelajaran pembiasaan ḍâlem Bhâsa Madhurâ èngghi ka’ḍinto mabiyâsa na’-kana’ aghuna’aghi Bhâsa Madhurâ ḍâlem aḍhâ-kanḍhâ sareng pasèra’a bisaos kantos kabiyâsa’an kasebbhut kaopèn eddhet patèn neng è bhâtèn, manabi ngalakonè ta’ kodhu èpakon polè. Amarghâ na’-kana’ akaton kakka’ karèkka’ aghuna’aghi Bhâsa Madhurâ sabâb abâ’na ta’ biyâsa.

Ḍâlem ngalampa’aghi pembelajaran pembiasaan tanto kodhu èkabidhi ḍâri ghuruwèpon. Ghuru kodhu bisa dhâddhi kaca kebbhâng mongghu sadhâjâ morèttèpon. Amarghâ rèd-morèd cè’ bhutona ghuru sè bisa dhâddhi kaca kebbhâng ḍâlem aghuna’aghi Bhâsa Madhurâ sè lerres tor saè. Ḍâlem aḍhâbu ḍâ’ morèttèpon bilâ’â bisaos tor è ka’ḍimma bisaos, saè è ḍâlem kellas nalèka pangajhârân otabâ è lowar kellas kodhu aghuna’aghi Bhâsa Madhurâ sè sokla ta’ èpor-campor.  langkong saè aghuna’aghi onḍhâk tèngghi/ bhâsa èngghi bhunten. Manabi ta’ bisa,  sabâkto-bâkto bisaos ghuru kodhuna aghuna’aghi onḍhâk tèngghi ḍâ’ morèttèpon, sè tojjhuwânnèpon ka’angghuy abulâng morèttèpon aghuna’aghi Bhâsa Madhurâ sè lerres tor saè.   

Sa’amponna ghuru bisa dhâddhi kaca kebbhâng mongghu morèttèpon, saterrossèpon ngalampa’aghi pembelajaran pembiasaan aghuna’aghi Bhâsa Madhurâ neng sakola’an. awâjibbhâghi ḍâ’ sadhâjâ morèd aghuna’aghi Bhâsa Madhurâ ḍâlem ngèrèng pangajhârân Bhâsa Madhurâ neng ḍâlem kellas, ta’ kèngèng aghuna’aghi bhâsa sè laèn. Saè morèd sè pajhât bâḍâ neng kellas kasebbhut otabâèpon ḍâri kellas laèn sè ghâḍhuwân kaparlowan ḍâ’ kellas kasebbhut. Neng lowar kellas awâjibbhâghi aghuna’aghi Bhâsa Madhurâ manabi tor-mator ḍâ’ ghuru Bhâsa Madhurâna, langkong saè manabi ḍâ’ sadhâjâ ghuru. Manabi bâng-ngobângè neng sakobhengnga sakola’an kodhu aghuna’aghi Bhâsa Madhurâ ḍâlem tor-mator. Ḍâlem pangajhârân jhughân bisa mabânnya’ diskusi kalabân aghuna’aghi Bhâsa Madhurâ onḍhâk tèngghi sanaos sakanca’an è ḍâlem kellas. Bisa jhughân sanèyap lastarè paraiyân/ liburan, makon rèd-morèd adhungngèng aghuna’aghi onḍhâk tèngghi ngèngèngè pangalammanèpon nalèka paraiyân otabâ bisa jhughân adhungngèng sè laèn akadhi adhungngèng asal mowasal dhisana dhibi’, ngennallaghi kabuḍâjân sareng samcemmèpon.

 Ngalampa’aghi pembelajaran pembiasaan èkabidhi ḍâri ghuru sabellunna malebbhet ḍâ’ kellas ka’angghuy molang langkong saè èpapak sareng sala sèttong morèd ḍâ’ ruang guru otabâ kennengngan sè laèn è ka’ḍimma ghuru sè alongghu kalabân tor-mator aghuna’aghi Bhâsa Madhurâ èlampa’aghi sabbhân mènggu kalabân lir-ghumèlir nyopprè sadhâjâ morèd onèng sadhâjâ. Ompamaèpon kalabân okara; Assalamu alaikum warahmatullahi wabârakatuh, mator rancanganna bhâdhân cangkolang bhâdhân kaulâ komalancang acabis, tor-mator ḍâ’ ajunan, malar moghâ ta’ bhâḍhi rapa’ moḍḍhâ, ḍhâḍhâ ngambhuwâghi ḍâḍâ, malar moghâ ta’ kantos kaeccab adigâng adigung adiguna sè ta’ paghuna, saèbu dhâdhukan èsanḍhânga è attassa bun-embunan. Nyo’on sapora sa’at samangkèn ajunan ngaghungè ejjhâm molang neng kellas bhâdhân kaulâ kellas XII Bahasa 2. Ghuru pas nyambhit. Iyâ sèngko’ satèya ngajhârâ ka kellassa bâ’na. Morèd mator polè, Mator saèbu sakalangkong, anḍhâsar kaca, rassa ngembhâng bhâko, bhunga, saghunong emmas bhâbhânḍingannèpon ajunan soddhi malebbhet tor molang ḍâ’ kellas abdhina.

  

Neng ḍâlem kellas nalèka pangajhârân Bhâsa Madhurâ èkabidhi maos dhuwâ otabâ du’a, kodhu aghuna’aghi Bhâsa Madhurâ tor sabbhân mènggu èlampa’aghi kalabân lir-ghumèlir nyopprè sadhâjâ morèd samè onèng. Ompamaèpon bisa kalabân okra kadhi ka’ḍinto; Samakta è kalongghuwân. Sabellunnèpon pangajhârân Bhâsa Madhurâ èkabidhi, ngèrèng ca-kanca, areng-sareng maos du’a. Maos du’a èyatorè! (pamaosan du’a)  Pamaosan du’a ampon lastarè. Manabi palèmanna bisa aghuna’aghi okara kadhi ka’ḍinto; Samakta è kalongghuwân. Sabellunnèpon bhubhâr ḍâ’ dhâlemmèpon bâng-sèbâng, ngèrèng ca-kanca areng-sareng maos du’a. Maos du’a èyatorè! (pamaosan du’a)  Pamaosan du’a ampon lastarè. Morèd bâḍâ kaparlowan ḍâ’ lowar kellas kodhu nyo’on èdhi ngaghem Bhâsa Madhurâ, ompama; Pa’, kaulâ nyo’ona èdhi èntara ḍâ’ bingkèng abhânyowa. Pa’, kaulâ nyo’ona èdhi èntara ḍâ’ kopsis ngobângana buku. Pa’, kaula nyo’ona èdhi èdhikanè Bu Mariyâm, èpakon ḍâ’ ruang guru, sareng salaènnèpon.

Saka’ḍinto jhughân neng ḍâlem kellas manabi sè tor-matora ḍâ’ ghuru otabâ ḍâ’ kancana sè bâḍâ neng ḍâlem kellas kasebbhut kodhu aghuna’aghi Bhâsa Madhurâ. ompama, mator pètanya, Pa’. Nalèka èyabsèn sareng ghuru nyambhit otabâ mator kalabân Bhâsa Madhurâ, ompama; Ka’ḍinto, abdhina. Nalèka sè èyabsèn kancana ta’ maso’ amarghâ sakè’, mator ḍâ’ ghuru kalabân oca’ anglo Pa’.  Sabellunnèpon maso’ ḍâ’ kellas biyâsa ngolok salam. Sa’amponna ka’ḍinto èterrossaghi kalabân okara, ompamaèpon; Nyo’on sapora agânggu, Bu. Abdhina nyo’ona èdhi bâḍâ kaparlowân ḍâ’ kanca sè nyamana Mahmud. Sa’amponna èdhi’i tor lastarè kaparlowannèpon, mored mator polè ḍâ’ ghuru, mator sakalangkong, Bu. Saterrossèpon ngolok salam. Ompamaèpon kaparlowan sè laèn akadhi nyo’on sombhângan nalèka bâḍâ sala sèttong rèng seppona morèd sè sèdhâ, salastarèna nyo’on èdhi ḍâ’ ghuru, bisa kalabân okara; Assalamu alaikum warahmatullahi wabarakatuh, Innalillahi wâinna ilaihi roji’on, ampon sèdhâ rèng seppo ḍâri kanca bhâdhân kaulâ sareng panjhennengngan, èngghi ka’ḍinto ramaèpon Nurul Aisyah Kellas X IPS 5. Pramèla ḍâri ka’ḍinto, bhâdhân kaulâ ḍâri ca-kanca OSIS nyo’ona sombhângan saèhlassa ka’angghuy èyatorraghi ḍâ’ kalowargâèpon. Sa’amponna lastarè, ètotop kalabân okara; Mator sakalangkong, malar moghâ amallèpon panjhennengngan kaponḍhiyâ mongghu Allah tor kèngèng bâbâles sè langkong rajâ. Aamiin... ! Wassalamu alaikum warahmatullahi wabarakatuh.    

   Manabi pembelajaran pembiasaan ampon kalampan neng sakola’an, insya Allah bisa abhânto rèd-morèd nyopprè langkong pènter, pèlak tor junèl aghuna’aghi Bhâsa Madhurâ. Amarghâ pa-ponapa sè serrèng èlakonè sareng sèttong orèng, bisa dhâddhi kabiyâsa’an tor bhâkal kaopèn eddhet patèn neng bhâtèn. Manabi saka’ḍinto tanto pangajhârân Bhâsa Madhurâ neng sakola’an ènèlay aghuna sareng maghârsarè. Sè langkong parlo bânnè namong pojhiyân ḍâri maghârsarè, nangèng Bhâsa Madhurâ bisa tettep nyelbhi’ nyolbhu’ tombu jhenno jhâjâ rajjhâ.  

 Ka Soddhârâ ma’ ka Bârâghung

Arè Salasa ḍu èntar polè

Dhâddhi ghuru Bhâsa Madhurâ  jhâ’ ghung-nangghung

San-mèsan bâcca manḍi sakalè

 

Mellè corèt ka Bândâbâsa

Orèng ghilâ ma’ ca’-lonca’an

Lamon terro morèd pènter abhâsa

Ngèrèng lampa’aghi pembelajaran pembiasaan

 

Ghâncaran ka'ḍinto onèng èpaterbi' neng Majalah Jokotolè Edisi 21 (Juli - Desember 2018)

 Ajhâr abhâsa madhurâ sè lerres èyatorè pècè' è ka'ḍinto!

 

 

 

 

KISI-KISI PAT BAHASA MADURA 2020/2021 (KELAS X) 

Bhâdhân kaulâ sa'at samangkèn bhâḍhi ngatorraghi Kisi-Kisi PAT Bhâsa Madhurâ Kellas X, polaèpon bâḍâ tan-tarètan ghuru bhâsa madhurâ sè bhuto. 

Parlo èkaghâli, neng kothak Indikator Butir Soal (IBS) sangajâ ta' ètolès amarghâ kobâtèr èpangghi rèd-morèd. Namong èyatorraghi sèttong conto. 

Kisi-Kisi PAT Bhâsa Madhurâ Kellas X èyatorè download è ka'ḍinto!

Faedah Solat Tarawih (Pèghunaèpon Solat Tarawih)

 Pèghunaèpon (Faedah) Solat Tarawih

Assalamu alaikum warohmatullahi wabarokatuh

              Tan-tarètan ommat Islam è ka’ḍimma bisaos sè aengghun. Parlo kèraèpon èjhârbâ’âghi tor èpaèmot mongghu bhâdhân kaulâ sareng para panjhennengngan ngèngèngè pèghunaèpon (faedah)  solat tarawih nyopprè nambâi andhreng, anteng bhârenteng jhuntrong tarongghu ḍâlem alampa’aghi solat tarawih è bulân Romadân ka’ḍinto. Malar moghâ bhâdhân kaulâ  sareng para panjhennengngan kaètong kabulâna Allah sè so’è abit abit so’è atambâ iman tor pangatako’ mongghu Ghustè Allah. Tor èbâdâna bhâdhn kaulâ sareng panjhennengngan è bulân Powasa ka’ḍinto kaponḍhiyâ mongghu Allah. Aamiin......!

              Dhinèng pèghunaèpon (faedah) solat tarawih èngghi ka’ḍinto: 

1.   È malem tangghâl 1, pasèra sè asolat tarawih sareng Allah èpakalowar dhusana kadhiyâ bhâji’ ghi’ bhuru bhâbhâr/ lahir.

2.   È malem tangghâl 2, pasèra sè asolat tarawi èsapora sareng Allah, tor rèng seppo ḍuwâ’na kalamon samè mukmin.  

3.  È malem tangghâl 3, pasèra sè asolat tarawih malaikat è bâbâna arasy ngolok, amola’ana sampèyan ḍâ’ amal, mèlaèpon Allah nyapora dhusana sampèyan sè bhâkal ḍâteng. 

4.      È malem tangghâl 4, pasèra sè asolat tarawih ghânjhârânna samè sareng orèng sè maos kètab   

       Taurot, Injil, Zabur, tor Al-Qur’an.  

5.      È malem tangghâl 5, pasèra sè asolat tarawih ghânjhârânna samè sareng sareng orèng sè asolat è Masjidil Harom, Masjid Madinah, tor Masjidil Aqsho.

6.   È malem tangghâl 6, pasèra sè asolat tarawih ghânjhârânna samè sareng orèg sè atowaf  è Baitil Ma’mur, tor èso’onnaghi sapora sareng sabbhân-sabbhân bâto tor tana.   

7.    È malem tangghâl 7, pasèra sè asolat tarawih ghânjhârânna nyapo’ ḍâ’ jhâmanna Nabi Musa AS. Tor kadhiyâ sè nolongè Nabi Musa makala Fir’un sareng Haman.

8.   È malem tangghâl 8, pasèra sè asolat tarawih Allah aparèng ghânjhârânna kadhiyâ ghânjhârânna sè èparèngngaghi ḍâ’ Nabiyullah Ibrohim AS.  

9.  È malem tangghâl 9, pasèra sè asolat tarawih, aèbâdâ mongghu Allah kadhiyâ èbâdâna Nabi Aalaihissolatu wasallam. 

10.  È malem tangghâl 10, pasèra sè asolat tarawih Allah aparèng kakowasa’an dhunnya totr ahèrat.

11. È malem tangghâl 11, pasèra sè asolat tarawih kadhiyâ bhuru èbhâbhârrâghi/ èlahirrâghi sareng èbhuna. 

12. È malem tangghâl 12, pasèra sè asolat tarawih è arè kèyamat bhâkal ḍâteng amowa tèra’ akantha bulân pornama tangghâl lèma bellâs. 

13.  È malem tangghâl 13, pasèra sè asolat tarawih è arè kèyamat ḍâteng ḍâlem kabâḍâ’ân salamet (aman) ḍâri sabbhân-sabbhân kajhubâ’ân/ kajâhâdhân. 

14.  È malem tangghâl 14, pasèra sè asolat tarawih malaikat samè rabu tor nyaksè’è jhâ’ ongghu-ongghu asolat tarawih, jhughân è arè kèyamat Allah ta’ bhâkal matèbhâ hisab.  

15.  È malem tangghâl 15, pasèra sè asolat tarawih malaikat-malaikat sè è pangghung arasy/ sè dhâdhhi cangghâna arasy tor sè ajâgâ korsè karajhâ’âân è langngè’ nyo’onaghi rohmat otabâ sapora.  

16.  È malem tangghâl 16, pasèra sè asolat tarawih Allah amasthèyaghi taḍâ’ lang-ngalangè/ salamet (bebas) ḍâri sèksa naraka tor taḍâ’ lang-ngalangè (bebas) malebbhet/ maso’ sowarghâ.

17.  È malem tangghâl 17, pasèra sè asolat tarawih sareng Allah èparèngè ghânjhârânna samè sareng para ambiyâ’.

18.  È malem tangghâl 18, pasèra sè asolat tarawih malaikat adhikanè tor aḍhâbu, “Hi ........... kabulâna Allah ........ Saongghuna Allah la ridâ’ ḍâ’ bâ’na bân rèng towa ḍuwâ’na.

19.  È malem tangghâl 19, pasèra sè asolat tarawih Allah ngangka’, matèngghi dhârâjhâddhâ è ḍâlem sowarghâ Firḍaus.  

20.  È malem tangghâl 20, pasèra sè asolat tarawih sareng Allah èparèngè ghânjhârânna para syuhâdâ’ tor para solihin.

21.  È malem tangghâl 21, Allah anyo’on kaangghuy orèng sè asolat tarawih ḍâ’ kottha è sowarghâ  ḍâri nur otabâ cajâ (cahaya).

22.  È malem tangghâl 22, pasèra sè asolat tarawih è arè kèyamat èparèngè èjhâuwâghi otabâ aman ḍâri karèkongan/ kasossa’an tor kabhingongan.  

23.  È malem tangghâl 23, pasèra sè asolat tarawih Allah abhâḍhi/ nyèpta kottha è sowarghâ kaangghuy orèng kasebbhut.  

24.  È malem tangghâl 24, orèng kasebbhut ghâḍhuwân 24 du’a sè èkabbhuli sareng Allah.

25.  È malem tangghâl 25, Allah ngangka’ orèng kasebbhut ḍâri sèksa kobhur.

26.  È malem tangghâl 26, Allah ngagngka’ orèng kasebbhut ghânjhârânna 40 taon. 

27.  È malem tangghâl 27, è arè kèyamat bhâkal lèbât è tètè (shirot) kantha keḍḍhâp sè agâlirâp. 

28.  È malem tangghâl 28, Allah ngangka’ orèng kasebbhut ḍâ’ saèbu dhârâjhât è sowarghâ. 

29.  È malem tangghâl 29, Allah aparèng ghânjhârânna haji makbul saèbu kalè. 

30.  È malem tangghâl 30, Allah aḍhâbu “ Hi, tang kabulâ, ngakana bâ’na ḍâ’ wâ’-buwâ’ân sowarghâ, bân manḍiyâ ḍâ’ aèng salsabil, bân ngènoma bâ’na ḍâri aèng al-kautsar, saongghuna Sèngko’ Pangèranna bâ’na, bân bâ’na kabulâna sèngko’.