Caraѐpon Nyerrat/ Ngangghit Tembhȃng Macapat (Teknik Penulisan Tembang Macapat)

Manabi bhâḍhi nyerrat otabâ nolès otabâ ngangghit tembhâng macapat ta’ kèngèngè bân-sarobân, nangèng kodhu noro’ gher-ogher otabâ katantowan sè bâḍâ è tembhâng macapat.

Dhinèng caraèpon ngangghit tembhâng macapat èngghi ka’ḍinto:

·       Kodhu ngaghâli otabâ onèng ḍâ’ torana/ ḍhâ-tanḍhâna (ciri-ciri) sabbhân-sabbhân tembhâng macapat.

Torana tembhâng macapat èyatorè pècè' è ka'ḍinto

·       Tantowaghi tema sè cocok.

·       Nyerrat tembhâng kalabân aghuna’aghi onḍhâgghâ bhâsa sè lerres. Tor kodhu jhek-jhek oatbâ pagghun bhâsana sè èyangghuy. Ompama paddhâ 1 aghuna’aghi oca’ kaulâ, paddhâ  saterrossa jhâ’ kantos aghuna’aghi oca’ abdhina, ponapa polè pas aghuna’aghi oca’ bulâ. Manabi abdhina, abdhina sadhâjâ. Manabi kaulâ, kaulâ sadhâjâ.

Ompama (conto sè sala/ korang saè):

Kaka’ kaulâ alako bhâjheng ongghu

Abdhina ta’ bisa

È ḍinto coma’ ngambâ’i

Ta’ ponapa sabbhân arè ngampong bhâi

·       Manabi ḍâlem sèttong paddhâ anḍhegghân lebbi keccap (ghuru bilângan) ḍâri sè ampon ètantowaghi è sèttong tembhâng, mèlaèpon kèngèng èrèngkes manabi bâḍâ oca’ sè bisa èrèngkes. Ompama oca’ “parao” èrengkes dhâddhi “prao”, “kalèbun” èrèngkes dhâddhi “klèbun”.

·       Manabi ḍâlem sèttong paddhâ/ bhâris taḍâ’ oca’ sè bisa èrèngkes, mèlaèpon kodhu nyarèyaghi oca’ sè cocok.

·       Ca’-oca’ sè âyangghuy aropa’aghi ca’-oca’ pèlèyan.

·       Sabbhân-sabbhân paddhâ tembhâng bâḍâ kaèdhâna.

 

 

 

Conto tembhâng macapat

 

                     Pucung

Kennallaghi nyama bulâ Harwiyanto

Bulâ rèng Tèngèdhân

Kacamadhânna Topotè

Songennep nèko nyama kabupatènna

      Pa’ Jhi Abdir rèng Kebbhunan èkaghuru

      Alos ḍu tèngkana

      Ḍhâbuna sè lemma’ manès

      Patot dhâddhi kaca kebbhâng sasamana

                                         Angghidhân: Harwiyanto

 

MASKUMAMBÂNG

Ghuru-ghuru asmana mattrè neng atè

Bhâng pènang ta’ loppa

Abdhi dhâlem otang bhuddhi

Sè Kobâsa dhâr malessa

Angghidhân: H. Abdir Arifin

 

 KASMARAN

Aḍu kacong moso jhebbhing

Kènga’è patapa’anna

Sangang bulân èghibâi

Ḍâlem kanḍungan èbhuna

Jhâ’ aghâbây pokpara

Toro’ sakabbhinna ḍhâbu

Lè slamet dhunnya ahèrat

                               Angghidhân: Harwiyanto

TES FORMATIF 1 (SEMESTER 3) KBC

TES FORMATIF 1 (SEMESTER 3)

Èyatorѐ  jȃwȃb pѐtanya ѐ bȃbȃ ka'ḍinto kalabȃn lerres!

TES FORMATIF 1

1.       Ponapa bhidhȃna puisi kona sareng puisi anyar?

Sobȃl kapѐng 2-4

   Bilâ Karep Cèthak Bâto

Anggidhân : Lukman Hakim AG.

Polana cèthagghâ la ghâli mara bâto

Tolang gherrâ nga` bâjhâ

Songot merrong tajhem kantha jhârum lajâr

Lajhu ta` nyerrep bujâ accem

Orèng towana èkabuḍiyâghi

Èangghep tongghâ` li`-ghuli`ân karè tolang bân kolè`

Nyabâna tong ḍuwâ`

 

Ta` enḍâ` karebbhâ

Enḍâ` ka rebbâ, ta` enḍâ` arebbâ

Apa jhâ` la marè èkanèserrè, kèng ta` enḍâ`

Toro`aghi karebbhâ

Ma` kennyang èkarebbâ

Rebbâ

2.       Èyatorè tantowaghi/ jhârbâ’âghi bhângonna puisi tor oca’ nyata puisi è attas!

3.       Èatorè tantowaghi/ analisis bâgiyân bhâtèn puisi è attas!

4.       Èatorè jhârbâ’âghi èssè’èpon puisi è attas!

5.       Sanonto mèmpèna ghi’ èpamalang, neng konco’na lalang, amènḍhâ Adi Rasa.

Ponapa laèn oca’na oca’ amènḍhâ?

6.       Ponapa sè èmaksod majas sinesme? Parèngè sèttong contona!

7.      ponapa’an sѐ tamaso’ puisi Madhurȃ kona? Èatorè sebbhuttaghi tor jhârbâ’âghi ḍuwâ’ân!

 8.      Neng Madhurâ ḍhimèn tanana kajâl. Ponapa artè’èpon kajâl?

 9.      Si’èr  tamaso’ puisi ....... 

 

 

Pènter Soccè, Bhuddhi Tèngghi,

Ngèlmo paḍi ,

Ajhi larang, Kabbhi Monjhung 

Menjelaskan Isi Tembang Macapat

CARANA AJHÂRBÂ’ÂGHI ÈSSÈNA TEMBHÂNG MACAPAT

Kaangghuy  ajhârbâ’âghi èssè’èpon tembhâng macapat èngghi ka’ḍinto:

1.      Ètapsèr otabâ èyartè’è sabbhân-sabbhân paddhâ/ bhâris.

2.      Manabi bâḍâ ca’-oca’ sè ta’ ngartè otabâ ta’ onèng ka artèna, kodhu sarè è kamus otabâ atanya ka sè tao.

3.      Manabi ampon ngaghâli otabâ onèng  artèna sabbhân bhâris, saterossa pas carèta’aghi/ jhârbâ’âghi èssèna kalabân aghuna’aghi bhâsa sè lerres noro’ atoran onḍhâgghâ bhâsa.

 

Conto carana ajhârbâ’âghi èssèna tembhâng macapat

  

Pucung

Bâpa’ pucung ropana amènḍhâ ghunong

Taḍâ’ rèng sè trèsna

Mala kabbhi paḍâ bâjhi’

Dhing kangghunan èlos-ellos nges-prengngessan

                               (Angghidhân: Oemar Sastrodiwirjo)

 

Manabi èbirjhi’ tapsèran/ artè tembhâng kasebbhut èngghi ka’ḍinto:

Paddhâ 1 ghâḍhuwân artè bâḍâ sèttong bhârâng sè ènyamaè bâpa’ pucung, ropana mèbis sareng ghunong.

Paddhâ 2 ghâḍhuwân artè taḍâ’ orèng sè neserra, taḍâ’ rèng sè lèbur.

Paddhâ 3 ghâḍhuwân artè sadhâjâ orèng paḍâ bâjhi’.

Paddhâ 4 ghâḍhuwân artè manabia ampon èkaanḍi’ èlos-ellos sambi nges-marengnges.

         

Èssèna tembhâng pucung è attas aèssè bhâk-tebbhâghân sè aghânḍhu’ artè orèng sè ècapo’ poro sèghi, bâbudhun/ budhun, otabâ telpo’. Telpo’ otabâ bâbudhun ropana otabâ bhângonna akadhi ghunong,taḍâ’ orèng sè lèbur, tadḍâ’ orèng sè nèser, mala sadhâjâ orèng paḍâ bâjhi’. Pasèra sè lèburâ ḍâ’ bubudhun. Nangèng manabi ampon èyengghunè, manabi ampon èkaanḍi’. Èlos-ellos otabâ èsot-kosot sambi nges-marengnges amarghâ sakè’.

 

PUCUNG

Bilâ ènga’ nalèka èghânḍhu’ embu’

Mandhâ’â’â berrâ’na

Malarat bilâ asarèn

Saporana sadhâjâ sala tor dhusa

          Angghidhân: H. Abdir Arifin

Paddhâ 1 ghâḍhuwân artè manabi Ampon ènga’ bâkto è ḍâlem kanḍungan, èbhu sè aghânḍhu’

Paddhâ 2 ghâḍhuwân artè tanto embu’/ èbhu cè’ berrâ’na sè abhâkta ḍâ’ man-ka’ḍimman

Paddhâ 3 ghâḍhuwân artè malarat nalèka asarèn, ta’ bisa asarèn napang, tor samacemma.

Paddhâ 4 ghâḍhuwân artè malar mandhâr sadhâjâ dhusana aba’ ka embu’ èsapora’a.

 

Èssèna tembhâng pucung kasebbhut nyarèta’aghi nalèka èbhu bhubhut, manabi èkaènga’a tanto ebhu arassa berrâ’ sè abhâkta kanḍungan ḍâ’ man-ka’ḍimman, malarat nalèka asarèn, ta’ kèngèng bân-sarobân, asarèn napang ta’ bisa, aghentang, mèrèng malarat, tor samacemma. Malar moghâ sadhâjâ dhusana ana’ ḍâ’ èbhu èsapora’a.

Bhâsa sè Èghuna’aghi ḍâlem Puisi (Unsur Kebahasaan Teks Puisi)

          Bhâsa sè ègun’aghi ḍâlem puisi tanto bânnya’ aghuna’aghi bhâsa sè aghânḍhu’ majas, ca’-oca’ pèlèyan, tor oca’ lalongèt  nyopprè matombu artè anyar .

Akaadhi majas :

1.    Alègori

Èngghi ka’ḍinto bhângonnèpon bhâsa sè maḍâpa’ maksod ta’ kalabân jhârna’.

Contowèpon : Ngoladhi mothagghâ Kè Ali sè tao ngajhi, sadhâjâ orèng paḍâ kasambu’ akantha angghu’ ta’ èpècè’.

1.    Asosiasi  

ngghi ka’ḍinto bhângonna bhâsa sè abhânḍhingngaghi pa-ponapa sareng bhârâng laèn.

Contowèpon : Pangantan jârèya pajhat cocok, akantha langka’ bân polo’na.

2.    Hiperbola  

Èngghi ka’ḍinto bhângonna bhâsa sè anyata’aghi sèttong bhârâng kalabân bât-talèbât.

Contowèpon : sowarana maghunḍhek bhumè.

3.    Metafora

Èngghi ka’ḍinto bhângonna bhâsa sè nganḍhiyâghi pa-ponapa sareng sèttong bhârâng amarghâ èangghep bâḍâ sèpaddhâ sèttong bhârâng ka’ḍinto sè paḍâ.

Contowèpon : Sè kasambhât Marlèna rowa pajhât kembhângnga dhisa.

4.    Sinesme

Èngghi ka’ḍinto bhângonna bhâsa sè aghânḍhu’ parsemmon sè samar.

Contowèpon : Orèng ghunong na’nong bâto kalètthak.

 

Macemmèpon majas sè laèn panjhennengngan bisa nyarè dhibi’ neng pan-saponapan sombher, akadhi buku, internet sareng salaènnèpon.

 

Contowèpon :

 

MADHURȂ

Sateppong mèbher

Hajhȃt bulȃ neng ḍȃḍȃ nèko

Kantos sanonto taḍȃ’ bȃuna

Ta’ kèpa’ èkakan bȃkto

Ta’ cèya èterbhȃs angѐn

Asabȃb bulȃ saḍȃrȃ dhȃging

È ḍȃlem  raghȃna ḍhika

Nyabȃ bulȃ saonjhuk ghuli

Ḍȃri ghiyugghȃ tasè’na ḍhika      

Ora’ bulȃ sato’or loros

Ḍȃri mengkangnga tanana dhika

Tèngka bulȃ sajhȃjhȃr lapang

Ḍȃri ngamparra langngè’na dhika

Ghu’imma bȃḍȃ bherruy ojhȃn

Sè malanḍhu tana-tana kajȃl

Bulȃ alabbhu dhaddhi pangaḍȃ’na

Majhenno rebbhȃ è bȃbȃna to-bȃto

Malanḍhu sabȃ bhȃbhuthok tanto

Karep bulȃ nangghȃlȃ bȃjhȃ

Ghumo’ bȃto ѐsoghughȃ

Tana kajȃl è ghuḍhiyȃ

Kalamon ghi’ ongkas nyabȃ bulȃ 

Buḍi arè bhȃkal ngombȃr

Tana bȃto majhembhȃr

Sanonto mèmpèna èpamalang

Neng konco’na lalang

Amènḍhȃ Adi Rasa

                    Angghidhȃn :    Yayan K.S

 

Bhâsa sè èguna’aghi (unsur kebahasaan) puisi è attas sè abhul-ombhul "Madhurâ" èngghi ka’ḍinto:

·       Ḍȃri ghiyugghȃ tasè’na ḍhika

·       Ghu’imma bȃḍȃ bherruy ojhȃn

·       Ta’ kèpa’ èkakan bâkto

Paddhâ-paddhâ è attas aghânḍu’ majas personifikasi.

·       sateppong mèbher, taḍȃ’ bȃuna, èterbȃs angѐn, saonjhuk ghuli, ghiyugghȃ, bherruy ojhȃn, ѐsoghughȃ, èghuḍhiyȃ, ongkas, amènḍhâ.

Ca’-oca è attas aropa’aghi ca’-oca’ pèlèyan.

SOSONAN/ STRUKTUR PUISI ÈYATORÈ PÈCÈ' È KA'ḌINTO

PEDOMAN UMUM EJAAN BAHASA MADURA YANG DISEMPERNAKAN ÈYATORÈ PÈCÈ' È KA'ḌINTO

Ciri-Ciri Tembhâng Macopat

Tanḍhȃ Otabȃ Torana Tembhȃng Macapat (Ciri-ciri Tembang Macapat)

Nyoppè langkong jhârna’èpon, nyara parèksanè tor li-kaghâli gher-ogher otabâ katantowan torana tembhâng macapat è bâbâ ka’ḍinto:

No.	Tembhâng	Bânnya’na paddhâ/ bhâris	Ghuru bilângan/ Ghuru Laghu
1.	Artatè	10	10e/i, 10a, 8e/i, 7o/u, 9e/i, 7a, 6o/u, 8a, 12e/i, 7a.
2.	Sènom	9	8a, 8e/i, 8a, 8e/i, 7e/i, 8o/u, 7a, 8e/i, 12a
3.	Salangèt	6	8o/u, 8e/i, 8a, 8e/i, 8a, 8e/i
4.	Dhurma	7	12a/, 7e/i, 6a, 7a, 8e/i, 5a, 7e/i
5.	Kasmaran	7	8e/i, 8a, 8e/i, 8a, 7a, 8o/u, 8a
6.	Pangkor	7	8a, 11e/i, 8o/u, 7a, 12o/u, 8a, 8e/i
7.	Pucung	4	12o/u, 6a, 8e/i, 12a
8.	Mèjhil	6	10e/i, 6o/u, 10e/i, 10e/i, 6e/i, 6o/u
9.	Maskumambâng	4	12e/i, 6a, 8e/i, 8a

 

AJHÂR NOLÈS CARAKAN SÈ AGHUNA'AGHI AKSARA SOWARA ÈYATORÈ PÈCÈ' È KA'ḌINTO